ارتباط انسان - جهان
كتاب مزبور با نگرش فلسفي فيزيكي ، اولين اثر محمدتقی جعفري به شمار می رودكه با قلمي تحقيقي و فني در سن 28 الي 30 سالگي ايشان نگارش يافته و به چاپ رسيده است . نام اصلي اين كتاب ، « تغییر جرم فیزیکی در ادراک فلسفي بشر، از قديمي ترين ازمنه تاريخ تا قرن بيستم » ، نشانگر نگرش جديدي است كه در تقريب فيزيك و فلسفه آغاز شده و به کمک تحقيقاتي كه در سه مجلد درباره ارتباط هاي ناگفته انسان و جهان صورت گرفته است ، مي تواند راه نويني در معارف بشري محسوب شود.

ايده آل زندگي و زندگي ايده آل
اين كتاب ، عنوان پژوهشي در زمينه بازشناسي ابعاد و آفاق سازندگي هاي مربوط به زندگي و زندگي هاي انسان ساز است . اين تحقيق كه نخستين بار در بهمن ماه سال 1347 خورشیدی در جمع دانشجويان دانشگاه تبريز به صورت سخنراني ايراد شد، از پژوهش هايي بود كه درباره پديده زندگي ، چيستي و چگونگي آن صورت گرفت. نخستين فرض براي خواننده اين كتاب ، عبارت است از: اصالت حيات ، ارزش و قداست زندگي و لزوم برافراشتن پرچم سازندگي .

فلسفه و هدف زندگي

عدم روشن بودن معنا و مبناي زندگي در جوامع امروز، سبب شده است كه استاد جعفري در كتاب فلسفه و هدف زندگي به تعريف واقعي زندگي پرداخته، انواع و اقسام آن را از منظرهاي گوناگون مورد بررسي قرار دهد. اثبات اصل ارزش حيات و منشأهاي دروني و بروني آن ، از مسائل جالب اين كتاب به شمار می رود.

آفرينش و انسان
بخشي از فصول اين كتاب عبارتند از: آفرينش از ديدگاه اديان (حاوي شرحي از تاريخ خلقت از نظر علم و فلسفه و دين )، جانداران بر روي زمين (توضيح ظهور و بروز اولين انسان در هستي )، هدفداري در آفرينش (با لحاظ اهداف و خطوط اسلامي موضوع )، انسان و عامل محرك تاريخ از ديدگاه مكاتب مختلف ، طرح اسلام و روابط اجتماعي ، كه ارتباطات چهارگانه جعفري نخستين بار در آن مطرح شده است . اين كتاب، در حقيقت، گزارشي است از ديدگاه هاي علمي موجود در زمينه ماهيت و تاريخ انسان از ديدگاه علم و دين .

شناخت انسان در تصعيد حيات تكاملي
كتاب مذكور، يكي از تك نگاري هاي بسيار عميق و حاوي نكته سنجي هاي استاد جعفري در زمينه انسان شناسي است . بررسي موضوع انسان در دو قلمرو «هست» و «باید»، عمده ترين گفتگوي اين كتاب را شامل مي شود. توضيح و بررسي مكاتب انسان شناسي قديم و جديد، سبب شده است كه گفتمان هاي كتاب در موارد متعددي ، هيأت مباحث روان شناسي را به خود بگيرد، ولي ترديدي نيست كه انصراف شناخت انسان در تصعيد حيات تكاملي انسان و پوياسازي حيات وي ، در مسيري است كه جاده تكامل ناميده مي شود.

انسان در افق قرآن
كتابي است در زمينه انسان شناسي با آميزه اي از دين و اعتقاد كه بيشتر به ترسیم و تصويرگري اخلاقي انسان پرداخته است : حقيقت انسان در قرآن ، خود طبيعي و حيات ابدي ، خود طبيعي و خود انساني ، قيافه ايماني انسان در قرآن ... بخش دوم اين كتاب داراي نظامي (سيستمي ) اجتماعي است ، و روشن است كه علت آن ، جز اين نمي تواند باشد كه محمدتقی جعفري اجتماع را تركيبي از انسان ها مي داند.

حرکت و تحول از دیدگاه قرآن (به انضمام انسان در افق قرآن)
در حرکت و تحول از دیدگاه قرآن، موضوع حرکت ابتدا از دیدگاه علم و فلسفه و سپس نگاه جدیدی از طریق قرآن صورت گرفته است. و بخش انسان در افق قرآن، رساله ای است در زمينه انسان شناسي با آميزه اي از دين و اعتقاد كه بيشتر به تصويرگري اخلاقي و روانشناختی انسان پرداخته است : حقيقت انسان در قرآن ، خود طبيعي و حيات ابدي ، خود طبيعي و خود انساني، قيافه ايماني انسان در قرآن ... بخش دوم اين كتاب داراي نظامي (سيستمي) اجتماعي است ، و روشن است كه علت آن ، جز اين نميتواند باشد كه استاد جعفري اجتماع را تركيبي از انسان ها ميداند.

حيات معقول
كتاب حاضر، كوششي است در بيان حيات معقول كه به صورت سخنراني ايراد شده، در تكميل مقاله ديگري تحت عنوان « هدف حیات» مي باشد.
زندگي طبيعي محض و حيات معقول ، آغازين بحث اين كتاب بوده، به نظر مي رسد همان بحثي است كه در جلد هشتم ترجمه و تفسير نهج البلاغه نيز آمده است .